PCOS'ta Hangi Doktora Gidilir? Bölümler ve Ekip
PCOS şüphesinde ilk başvuru genellikle kadın hastalıkları ve doğum uzmanına ya da endokrinoloji uzmanına yapılır. Ergenlerde çocuk endokrinolojisi, tüylenme ve aknede dermatoloji, gebelik planında tüp bebek ve üreme endokrinolojisi devreye girebilir. Beslenme için diyetisyen, ruh sağlığı için psikolog ya da psikiyatrist ekibin parçasıdır. Aile hekimi de ilk değerlendirmeyi yapabilir.
PCOS'ta hangi doktora gidilir sorusunun cevabı, en çok hangi belirtiden yakındığınıza göre değişir. İlk başvuru genellikle kadın hastalıkları ve doğum uzmanına ya da iç hastalıkları bünyesindeki endokrinoloji uzmanına yapılır. Aile hekiminiz de ilk değerlendirmeyi yapıp sizi uygun bölüme yönlendirebilir.
PCOS adet düzeninden cilde, kan şekerinden ruh haline kadar birçok alanı etkiler. 2023 uluslararası kılavuzu bu yüzden farklı uzmanlardan oluşan bir ekiple izlemi öneriyor. Bu yazıda hangi durumda hangi bölümün devreye girdiğini anlatıyoruz.
PCOS'ta hangi doktora gidilir: ilk başvuru
| Öne çıkan yakınma | Başvurulabilecek bölüm |
|---|---|
| Adet düzensizliği, adet görmeme | Kadın hastalıkları ve doğum |
| Kilo artışı, kan şekeri yüksekliği, insülin direnci | Endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları |
| 16-18 yaş altı, ilk adetten sonraki yıllar | Çocuk endokrinolojisi ya da çocuk ve ergen kadın doğum |
| Tüylenme, akne, saç dökülmesi | Dermatoloji, gerekirse kadın doğum ya da endokrinolojiyle birlikte |
| Gebe kalamama | Kadın doğum, üreme endokrinolojisi ve infertilite |
| Belirtiler belirsiz, nereden başlanacağı bilinmiyor | Aile hekimi |
Hangi bölümden başlarsanız başlayın, tanı ölçütleri aynıdır. Tanının nasıl konduğunu PCOS tanısı nasıl konur? yazısında anlattık.
Aile hekimi sık atlanan bir başlangıç noktasıdır. Aile hekimi kilo, kan basıncı ve temel kan testlerine bakabilir, tiroit ve prolaktin gibi dışlama testlerini isteyebilir ve sonuçlara göre uygun bölüme yönlendirebilir. Uzun vadeli izlemde kan şekeri ve kan yağlarının düzenli kontrolü de aile hekimliğinde sürdürülebilir.
Hangi uzmandan başlanacağına karar vermekte zorlanıyorsanız, sizi en çok rahatsız eden belirtiyi seçmek pratik bir yoldur. Tek bir uzman bütün alanları izlemese bile, gerektiğinde diğer bölümlere yönlendirme yapılır.
Kadın hastalıkları ve doğum uzmanının rolü
Kadın doğum uzmanı adet düzenini sorgular, ultrason yapar ve hormon testleri ister. Adet düzensizliğinin tedavisi, rahim iç zarının korunması ve doğum kontrol yöntemleri bu uzmanın alanındadır. Gebelik planı varsa yumurtlamayı destekleyen tedavileri de değerlendirir.
Gebe kalmakta zorlanan kadınlarda bir yıl beklemeden, özellikle adetler çok seyrekse daha erken başvurmak önerilir. Konu PCOS ve gebe kalma sayfasında ayrıntılı anlatılıyor.
Endokrinoloji uzmanının rolü
Endokrinoloji uzmanı PCOS'un metabolik tarafını izler: kan şekeri, insülin direnci, kan yağları, tiroit ve böbreküstü bezi hormonları. PCOS'a benzer tablo yapan hastalıkların dışlanmasında da önemli rol oynar. Uzun vadede tip 2 diyabet ve kalp-damar riskleri açısından izlem bu bölümde sürdürülebilir.
Kilo yönetimi için ilaç ya da cerrahi seçenekler konuşulacaksa endokrinoloji uzmanı bu kararın merkezindedir. Bu kararlar kişiye özeldir ve hekim tarafından verilir.
Dermatoloji ne zaman gerekir?
Akne yaygın, iz bırakıyor ya da tedaviye yanıt vermiyorsa dermatoloji uzmanına başvurulabilir. Tüylenme için lazer ve diğer kıl giderme yöntemleri, saç dökülmesi için de saç ve saçlı deri değerlendirmesi bu alandadır. Hormonla ilişkili ilaçlar gerekiyorsa dermatoloji ve kadın doğum ya da endokrinoloji birlikte çalışır.
Aknenin beslenmeyle ilişkisini PCOS ve akne sayfasında ele aldık.
Diyetisyenin yeri
Yaşam tarzı, 2023 kılavuzunda PCOS yönetiminin ilk basamaklarından biri olarak yer alıyor. Diyetisyen kişinin yeme alışkanlıklarını, damak tadını, işini ve bütçesini dikkate alarak sürdürülebilir bir beslenme düzeni kurmaya yardım eder. Fazla kilo varsa ılımlı bir kilo kaybı, kilo normalse besin kalitesi ve öğün düzeni hedeflenir.
Kısıtlayıcı ve dengesiz diyetler yerine uzun süre sürdürülebilen bir plan kurmak bu sürecin amacıdır. Beslenme desteğinin nasıl işlediğini PCOS diyet danışmanlığı sayfasında anlattık.
Psikolog ve psikiyatristin yeri
PCOS'lu kadınlarda depresyon ve kaygı belirtileri diğer kadınlara göre daha sık görülür. Yeme bozukluğu ve beden algısıyla ilgili güçlükler de daha yaygındır. Kılavuz, bu belirtilerin taranmasını ve gerektiğinde destek sunulmasını öneriyor.
Uzun süre isteksizlik, uykusuzluk, sürekli kaygı ya da yemekle ilgili kontrol kaybı yaşıyorsanız bunu hekiminize söylemek ilk adımdır. Ayrıntılar PCOS, kaygı ve depresyon sayfasında.
Görüşmeye nasıl hazırlanmalı?
- Son altı ayın adet tarihlerini not edin.
- Kullandığınız ilaçları ve takviyeleri listeleyin.
- Ailede PCOS, diyabet, tiroit ya da kalp hastalığı olup olmadığını öğrenin.
- Varsa önceki tahlil ve ultrason sonuçlarını yanınıza alın.
- Sormak istediğiniz soruları önceden yazın.
Bu hazırlık kısa görüşmelerde bile önemli bilgilerin atlanmamasını sağlar. Farklı uzmanlara gidiliyorsa sonuçların bir dosyada toplanması da izlemi kolaylaştırır.
Kaynaklar
- Teede HJ ve ark. 2023 Uluslararası Kanıta Dayalı PCOS Kılavuzu önerileri. J Clin Endocrinol Metab 2023 — ekip yaklaşımı, yaşam tarzı, ruh sağlığı taraması
- Cooney LG ve ark. PCOS'ta depresyon ve kaygı belirtileri. Hum Reprod 2017 — ruh sağlığı riskleri
- Azziz R ve ark. Polikistik over sendromu. Nat Rev Dis Primers 2016 — PCOS'un etkilediği alanlar
