Sözlük
Tahlil sonuçlarında ve doktor raporlarında geçen terimler kafa karıştırabilir. Burada PCOS ile ilgili sık geçen kelimeleri kısaca, günlük dille açıkladık.
A
-
Akantozis nigrikans
Akantozis nigrikans, ense, koltuk altı ve kasık gibi kıvrım bölgelerinde derinin koyulaşması ve kadifemsi bir görünüm almasıdır. Çoğunlukla insülin direncinin işaretidir.
-
Amenore
Amenore, adet kanamasının hiç başlamaması ya da daha önce adet gören bir kadında üç ay veya daha uzun süre adet görülmemesidir.
-
AMH
AMH (anti-Müllerian hormon), yumurtalıktaki küçük foliküllerin salgıladığı bir hormondur. Kandaki düzeyi yumurtalıktaki folikül sayısı hakkında fikir verir.
-
Androjen
Androjen, testosteron başta olmak üzere erkek tipi hormonların genel adıdır. Kadınlarda da yumurtalıklar ve böbreküstü bezlerinde az miktarda üretilir.
-
Anovulasyon
Anovulasyon, bir adet döngüsünde yumurtalıktan yumurta bırakılmaması, yani yumurtlamanın olmamasıdır. PCOS'ta adet düzensizliğinin ve gebe kalma güçlüğünün başlıca nedenidir.
B
-
Bel çevresi
Bel çevresi, karın bölgesinin çevresinin mezura ile ölçülmesidir. Karın içindeki yağlanma hakkında kilodan ve vücut kitle indeksinden daha doğrudan bilgi verir.
G
-
Glisemik indeks
Glisemik indeks (Gİ), karbonhidratlı bir yiyecek yendikten sonra kandaki şekerin hangi hızla çıktığını 0–100 arası bir puanla anlatır. Karşılaştırmada saf glikozun puanı 100 kabul edilir.
-
Glisemik yük
Glisemik yük, bir besinin glisemik indeksini yenen porsiyondaki karbonhidrat miktarıyla birlikte değerlendiren ölçüdür. Böylece besinin kan şekerine etkisi porsiyonla birlikte görülür.
H
-
Hiperandrojenizm
Hiperandrojenizm, erkek tipi hormonların (androjenlerin) yüksek olması ya da etkilerinin artmasıdır. PCOS tanı ölçütlerinden biridir.
-
Hirsutizm
Hirsutizm, kadınlarda yüz, çene, göğüs, karın ve sırt gibi erkek tipi bölgelerde kalın ve koyu kıl çıkmasıdır. PCOS'ta en sık görülen androjen fazlalığı belirtisidir.
-
HOMA-IR
HOMA-IR, açlık kan şekeri ve açlık insülini kullanılarak hesaplanan, insülin direncini tahmin etmeye yarayan bir göstergedir.
İ
-
İnositol
İnositol, vücutta doğal olarak bulunan ve insülinin hücre içindeki etkisinde rol oynayan şekere benzer bir bileşiktir. Miyo-inositol ve D-kiro-inositol en çok bilinen şekilleridir.
-
İnsülin direnci
→ ilgili sayfa
İnsülin direnci, hücrelerin insülin hormonuna yeterli yanıt vermemesi ve vücudun aynı işi yapmak için daha fazla insülin salgılamasıdır.
K
-
Kortizol
Kortizol, böbreküstü bezlerinden salgılanan ve stres hormonu olarak bilinen bir hormondur. Kan şekeri, tansiyon ve bağışıklık sisteminin düzenlenmesinde rol oynar.
L
-
LH/FSH oranı
LH/FSH oranı, yumurtlamayı yöneten iki hipofiz hormonu olan LH ve FSH'nin kandaki düzeylerinin birbirine oranıdır.
M
-
Metabolik sendrom
Metabolik sendrom, bel çevresinde yağlanma, yüksek tansiyon, yüksek kan şekeri, yüksek trigliserit ve düşük HDL kolesterol bulgularından birkaçının bir arada bulunmasıdır.
O
-
Oligomenore
Oligomenore, adetlerin seyrek gelmesidir. Yetişkinlerde adet aralığının 35 günden uzun olması ya da yılda sekizden az adet görülmesi bu şekilde tanımlanır.
-
Ovulasyon
Ovulasyon, olgunlaşan yumurtanın yumurtalıktan bırakılmasıdır. Düzenli döngüde ayda bir kez, genellikle bir sonraki adetten yaklaşık iki hafta önce gerçekleşir.
P
-
Polikistik over görünümü
Polikistik over görünümü, ultrasonda yumurtalıkta çok sayıda küçük folikül görülmesi ya da yumurtalık hacminin büyük olmasıdır. PCOS tanı ölçütlerinden biridir.
-
Posa
Posa, bitkisel besinlerde bulunan ve sindirilmeden bağırsağa ulaşan karbonhidrat bölümüdür. Diyet lifi olarak da bilinir.
R
-
Rotterdam ölçütleri
Rotterdam ölçütleri, 2003'te belirlenen ve PCOS tanısında kullanılan üç bulgudan oluşan ölçüt setidir. Tanı için bu üç bulgudan en az ikisi gerekir.
S
-
SHBG
SHBG (cinsiyet hormonu bağlayıcı globulin), karaciğerde üretilen ve kanda testosteron gibi hormonları bağlayarak taşıyan bir proteindir.
T
-
Testosteron
Testosteron, en bilinen androjendir. Kadınlarda yumurtalıklarda ve böbreküstü bezlerinde, erkeklere göre çok daha az miktarda üretilir.
V
-
Vücut kitle indeksi
Vücut kitle indeksi (VKİ), kilonun boyun karesine bölünmesiyle hesaplanan ve kilonun boya göre uygunluğunu gösteren bir ölçüdür.