Sözlük

Tahlil sonuçlarında ve doktor raporlarında geçen terimler kafa karıştırabilir. Burada PCOS ile ilgili sık geçen kelimeleri kısaca, günlük dille açıkladık.

A

  • Akantozis nigrikans

    Akantozis nigrikans, ense, koltuk altı ve kasık gibi kıvrım bölgelerinde derinin koyulaşması ve kadifemsi bir görünüm almasıdır. Çoğunlukla insülin direncinin işaretidir.

  • Amenore

    Amenore, adet kanamasının hiç başlamaması ya da daha önce adet gören bir kadında üç ay veya daha uzun süre adet görülmemesidir.

  • AMH

    AMH (anti-Müllerian hormon), yumurtalıktaki küçük foliküllerin salgıladığı bir hormondur. Kandaki düzeyi yumurtalıktaki folikül sayısı hakkında fikir verir.

  • Androjen

    Androjen, testosteron başta olmak üzere erkek tipi hormonların genel adıdır. Kadınlarda da yumurtalıklar ve böbreküstü bezlerinde az miktarda üretilir.

  • Anovulasyon

    Anovulasyon, bir adet döngüsünde yumurtalıktan yumurta bırakılmaması, yani yumurtlamanın olmamasıdır. PCOS'ta adet düzensizliğinin ve gebe kalma güçlüğünün başlıca nedenidir.

B

  • Bel çevresi

    Bel çevresi, karın bölgesinin çevresinin mezura ile ölçülmesidir. Karın içindeki yağlanma hakkında kilodan ve vücut kitle indeksinden daha doğrudan bilgi verir.

G

  • Glisemik indeks

    Glisemik indeks (Gİ), karbonhidratlı bir yiyecek yendikten sonra kandaki şekerin hangi hızla çıktığını 0–100 arası bir puanla anlatır. Karşılaştırmada saf glikozun puanı 100 kabul edilir.

  • Glisemik yük

    Glisemik yük, bir besinin glisemik indeksini yenen porsiyondaki karbonhidrat miktarıyla birlikte değerlendiren ölçüdür. Böylece besinin kan şekerine etkisi porsiyonla birlikte görülür.

H

  • Hiperandrojenizm

    Hiperandrojenizm, erkek tipi hormonların (androjenlerin) yüksek olması ya da etkilerinin artmasıdır. PCOS tanı ölçütlerinden biridir.

  • Hirsutizm

    Hirsutizm, kadınlarda yüz, çene, göğüs, karın ve sırt gibi erkek tipi bölgelerde kalın ve koyu kıl çıkmasıdır. PCOS'ta en sık görülen androjen fazlalığı belirtisidir.

  • HOMA-IR

    HOMA-IR, açlık kan şekeri ve açlık insülini kullanılarak hesaplanan, insülin direncini tahmin etmeye yarayan bir göstergedir.

İ

  • İnositol

    İnositol, vücutta doğal olarak bulunan ve insülinin hücre içindeki etkisinde rol oynayan şekere benzer bir bileşiktir. Miyo-inositol ve D-kiro-inositol en çok bilinen şekilleridir.

  • İnsülin direnci → ilgili sayfa

    İnsülin direnci, hücrelerin insülin hormonuna yeterli yanıt vermemesi ve vücudun aynı işi yapmak için daha fazla insülin salgılamasıdır.

K

  • Kortizol

    Kortizol, böbreküstü bezlerinden salgılanan ve stres hormonu olarak bilinen bir hormondur. Kan şekeri, tansiyon ve bağışıklık sisteminin düzenlenmesinde rol oynar.

L

  • LH/FSH oranı

    LH/FSH oranı, yumurtlamayı yöneten iki hipofiz hormonu olan LH ve FSH'nin kandaki düzeylerinin birbirine oranıdır.

M

  • Metabolik sendrom

    Metabolik sendrom, bel çevresinde yağlanma, yüksek tansiyon, yüksek kan şekeri, yüksek trigliserit ve düşük HDL kolesterol bulgularından birkaçının bir arada bulunmasıdır.

O

  • Oligomenore

    Oligomenore, adetlerin seyrek gelmesidir. Yetişkinlerde adet aralığının 35 günden uzun olması ya da yılda sekizden az adet görülmesi bu şekilde tanımlanır.

  • Ovulasyon

    Ovulasyon, olgunlaşan yumurtanın yumurtalıktan bırakılmasıdır. Düzenli döngüde ayda bir kez, genellikle bir sonraki adetten yaklaşık iki hafta önce gerçekleşir.

P

  • Polikistik over görünümü

    Polikistik over görünümü, ultrasonda yumurtalıkta çok sayıda küçük folikül görülmesi ya da yumurtalık hacminin büyük olmasıdır. PCOS tanı ölçütlerinden biridir.

  • Posa

    Posa, bitkisel besinlerde bulunan ve sindirilmeden bağırsağa ulaşan karbonhidrat bölümüdür. Diyet lifi olarak da bilinir.

R

  • Rotterdam ölçütleri

    Rotterdam ölçütleri, 2003'te belirlenen ve PCOS tanısında kullanılan üç bulgudan oluşan ölçüt setidir. Tanı için bu üç bulgudan en az ikisi gerekir.

S

  • SHBG

    SHBG (cinsiyet hormonu bağlayıcı globulin), karaciğerde üretilen ve kanda testosteron gibi hormonları bağlayarak taşıyan bir proteindir.

T

  • Testosteron

    Testosteron, en bilinen androjendir. Kadınlarda yumurtalıklarda ve böbreküstü bezlerinde, erkeklere göre çok daha az miktarda üretilir.

V

  • Vücut kitle indeksi

    Vücut kitle indeksi (VKİ), kilonun boyun karesine bölünmesiyle hesaplanan ve kilonun boya göre uygunluğunu gösteren bir ölçüdür.

Beslenme danışmanlığı

PCOS'ta beslenmenizi birlikte planlayalım mı?

Tahlilleriniz, öğün düzeniniz ve hedeflerinize göre size uyan bir plan kurmak için yazabilir ya da arayabilirsiniz. İlaç ve tanı kararları hekiminizindir.