PCOS'ta glutensiz beslenmek gerekir mi?
Çölyak hastalığı ya da gluten duyarlılığı tanısı yoksa PCOS'ta glutensiz beslenmenin gerekli olduğunu gösteren güçlü bir kanıt yoktur. Glutensiz ürünler çoğu zaman daha az posalı ve daha işlenmiştir. Belirti varsa önce çölyak testi yapılır; glutenin kesilmesi testten önce önerilmez.
Son güncelleme:
İki düzen yan yana
Gluten buğday, arpa ve çavdarda bulunan bir proteindir. Glutensiz beslenme çölyak hastalığında zorunlu bir tedavidir, PCOS'ta ise sık sorulan bir sorudur.
| Ölçüt | Glutenli dengeli sofra | Glutensiz sofra |
|---|---|---|
| Kimde gerekli | Çölyak ya da gluten duyarlılığı yoksa uygun | Çölyak hastalığında zorunlu |
| PCOS'taki kanıt | Kılavuz tam tahıllı dengeli beslenmeyi önerir | PCOS'ta yararını gösteren güçlü çalışma yok |
| Posa | Tam buğday, bulgur ve çavdar ekmeğiyle yüksek | Ürün seçimine bağlı; hazır ürünlerde çoğunlukla düşük |
| Hazır ürünler | Beyaz un ürünleri seyrek tutulur | Glutensiz kek ve ekmeklerde şeker ve yağ yüksek olabilir |
| Maliyet ve erişim | Kolay | Daha pahalı ve zor |
| Sofra uyumu | Türk mutfağıyla uyumlu | Bulgur, ekmek ve hamur işi çıkar |
Çölyak ile PCOS arasındaki ilişkiye bakan çalışmalar az ve küçük; PCOS'lu her kadına glutensiz beslenmeyi önermeye yetecek bir kanıt yok. Bu nedenle her PCOS'lu kadına glutensiz diyet önermenin bir dayanağı yoktur.
Glutensiz ürünlerin çoğu pirinç unu, mısır nişastası ya da patates nişastasıyla yapılır. Bu unlar kan şekerini hızlı yükseltebilir. Glutensiz etiketi bir ürünün PCOS için uygun olduğu anlamına gelmez; içerik listesine ve posa miktarına bakmak gerekir.
Kime hangisi uygun olabilir?
- Kronik ishal, şişkinlik, kilo kaybı, demir eksikliği ya da ailede çölyak varsa gluteni kesmeden önce hekiminizden çölyak testi isteyin.
- Çölyak tanısı konduysa glutensiz beslenme ömür boyu sürer ve diyetisyenle planlanır.
- Tanı yoksa tam buğday ekmeği, bulgur, çavdar ve yulafla glutenli ama posalı bir sofra kurulabilir.
- Gluteni kestikten sonra kendinizi iyi hissettiyseniz bunun nedeni daha az hamur işi ve tatlı yemek olabilir; bu ayrımı bir diyetisyenle yapın.
- Haşimato gibi başka bir hastalığınız varsa gluten kararı hekiminizle verilir.
Gluteni kesmeden önce
Çölyak testinin doğru sonuç vermesi için test sırasında gluten tüketiliyor olması gerekir. Gluten testten önce kesilirse sonuç yanlış çıkabilir ve tanı gecikebilir. Bu yüzden şüphe varsa önce test yapılır, karar sonra verilir. Test sonucu olumsuzsa ve yakınmalar sürüyorsa başka nedenler araştırılır.
Tahıl seçiminin ayrıntısı PCOS'ta ekmek ve tahıllar yazısında yer alır. Glutenin zararlı olduğu inancı PCOS mitleri yazısında da ele alınır. Kan şekerini dengeleyen tahıl seçimleri için PCOS'ta düşük glisemik beslenme sayfasına bakabilirsiniz.
Hangi tahlillerin PCOS değerlendirmesinde istendiğini merak ediyorsanız PCOS tahlilleri yazısına bakabilirsiniz. Çölyak testi gerekip gerekmediğine hekim karar verir.
Hangi durumda ikisi de önerilmez?
Bazı kişilerde ne gluten ne de glutensiz ürünler sorunun kaynağıdır. Şişkinlik ve bağırsak yakınmaları başka nedenlere bağlı olabilir; bu durumda hekim değerlendirmesi gerekir. Kendi başına uygulanan uzun süreli kısıtlamalar posa, B vitaminleri ve demir alımını azaltabilir.
Yeme bozukluğu öyküsü olanlarda gerekçesiz besin kısıtlamaları kaygıyı artırabilir. Bu nedenle tanı olmadan gluten kesmek önerilmez.
Bazı kişiler hamur işini azalttığında kendini daha hafif hisseder. Bu genellikle glutenin kendisinden çok, beyaz un ürünlerinin, şekerin ve fazla enerjinin azalmasından kaynaklanır. Aynı etki tam tahıllı ve dengeli bir sofrayla da sağlanabilir.
Çölyak tanısı alan PCOS'lu kadınlarda glutensiz sofra, posa ve kan şekeri açısından ayrıca planlanır. Karabuğday, kinoa, mısır, pirinç ve baklagiller bu sofranın temelini oluşturabilir. Hazır glutensiz ürünler seyrek tutulur.
Kaynaklar
- Kuscu NK ve ark. Çölyak hastalığı ve PCOS. Int J Gynaecol Obstet 2002 — Çölyak hastalığı ve PCOS ilişkisi
- Teede HJ ve ark. 2023 Uluslararası Kanıta Dayalı PCOS Kılavuzu önerileri. J Clin Endocrinol Metab 2023 — Dengeli ve kişiye uyan beslenme önerisi
- Moslehi N ve ark. PCOS'ta beslenmenin metabolik ve endokrin etkileri, şemsiye derleme. Nutr Rev 2023 — PCOS'ta diyet ve takviyelerin kanıt düzeyi
