PCOS'ta ketojenik diyet mi, Akdeniz tipi beslenme mi?
PCOS'ta ketojenik diyet ile Akdeniz tipi beslenme farklı mantıkla çalışır. Ketojenik diyet karbonhidratı neredeyse keser ve kanıtı küçük, kısa çalışmalara dayanır. Akdeniz düzeni ise besin gruplarını korur, uzun süre sürdürülmesi kolaydır; hangisinin uygun olduğu kişinin sağlık durumuna, yaşamına ve tercihine göre değişir.
Son güncelleme:
İki düzen yan yana
İki düzen aynı hedefe, yani insülin direncini ve kiloyu azaltmaya yönelebilir. Yolları ve riskleri ise çok farklıdır.
| Ölçüt | Ketojenik diyet | Akdeniz tipi beslenme |
|---|---|---|
| Temel ilke | Karbonhidrat çok düşük, yağ yüksek | Sebze, baklagil, tam tahıl, zeytinyağı, balık ağırlıklı |
| PCOS'taki kanıt | Küçük pilot çalışmalar ve derlemeler; ilk çalışmada 11 kişiden 5'i tamamladı | Gözlem çalışmaları ve üreme sağlığı derlemeleri; randomize çalışma az |
| Kısa vadede kilo | İlk haftalarda hızlı düşüş, bir kısmı su kaybı | Daha yavaş ve ılımlı |
| Sürdürülebilirlik | Ekmek, bulgur, baklagil ve meyve çıktığı için zor | Türk ve Ege mutfağına yakın, uzun süre uygulanabilir |
| Posa | Düşük; kabızlık sık | Yüksek |
| Kan yağları | LDL bazı kişilerde yükselebilir | Kalp-damar risk etkenleri açısından uygun bir çerçeve |
| Gebelik planı | Önerilmez; güvenliği bilinmiyor | Uygun bir temel olarak kullanılabilir |
| Gözetim ihtiyacı | Hekim ve diyetisyen takibi gerekir | Genellikle diyetisyen desteği yeterli |
2023 uluslararası kılavuzu PCOS'a özgü tek bir diyet önermez ve kısıtlayıcı, dengesiz diyetlerden kaçınılmasını söyler. Bu çerçevede Akdeniz düzeni kılavuzun dengeli beslenme tarifine daha yakın durur.
Ketojenik diyetin ilk haftalarındaki hızlı kilo düşüşü çoğu zaman diyetin etkisi gibi algılanır. Bu düşüşün önemli kısmı karbonhidratla birlikte depolanan suyun kaybıdır ve diyet bırakıldığında geri gelir. Akdeniz düzeninde kilo daha yavaş değişir, ancak uzun vadede korunması daha kolaydır.
Kime hangisi uygun olabilir?
- Gebelik planlıyorsanız, emziriyorsanız ya da ergen yaştaysanız Akdeniz tipi düzen uygun bir başlangıçtır; ketojenik diyet bu dönemlerde önerilmez.
- Yeme bozukluğu öykünüz varsa katı kuralları olan ketojenik diyet tetikleyici olabilir; esnek bir sofra düzeni tercih edilir.
- Şeker düşüren ilaç, idrar söktürücü ya da tansiyon ilacı kullanıyorsanız ketojenik diyet ancak hekim kararıyla düşünülür.
- Ekmek, pilav ve baklagilsiz bir sofra size uzun süre mümkün görünmüyorsa Akdeniz düzeni daha gerçekçidir.
- Sağlık durumu uygun bir yetişkinseniz ve gözetim altında kısa süreli bir deneme düşünüyorsanız ketojenik diyet hekim ve diyetisyenle konuşulabilir; süre ve çıkış baştan planlanır.
İki düzenin ortak noktası
İki yaklaşım da şekerli içecekleri, beyaz un ürünlerini ve paketli atıştırmalıkları azaltır. Sebze, yumurta, balık ve zeytinyağı her ikisinde de yer alır. Bu ortak zeminden başlamak, hangi düzenin seçileceğine karar vermeden önce bile yararlı bir adımdır. Karar verirken kendinize şu soruyu sormak işe yarar: bu sofrayı bir yıl sonra da kurabilir miyim?
İki yaklaşımın ayrıntısı PCOS'ta ketojenik diyet ve PCOS'ta Akdeniz tipi beslenme sayfalarında anlatılır. Haftalık bir sofra örneği için PCOS haftalık menü yazısına bakabilirsiniz.
Hangi durumda ikisi de önerilmez?
Bazı durumlarda iki düzen de olduğu gibi uygulanmaz. Böbrek hastalığında protein ve baklagil miktarı, kan sulandırıcı kullanımında yeşil yapraklı sebze miktarı hekimle belirlenir. Aktif bir yeme bozukluğunda öncelik diyet seçimi olmaz, psikolojik destek olur.
Kilosu normal olan ve kilo vermesi gerekmeyen PCOS'lu kadınlarda da ketojenik diyetin yeri yoktur. Bu kadınlarda öğün düzeni, protein ve kan şekerini dalgalandırmayan seçimler öne çıkar. Hangi düzenin seçildiğinden bağımsız olarak hareket, uyku ve stres yönetimi planın parçasıdır.
Kısa sürede belirli bir kilo hedefine ulaşmak isteyenlerde de iki düzen beklentiyi karşılamayabilir. PCOS'ta hedef hızlı bir düşüş yerine aylar içinde sağlanan ve korunan bir değişimdir. Bu beklenti baştan konuşulduğunda hayal kırıklığı ve diyet döngüsü azalır.
Kaynaklar
- Mavropoulos JC ve ark. PCOS'ta düşük karbonhidratlı ketojenik diyet, pilot çalışma. Nutr Metab 2005 — PCOS'ta ketojenik diyetin küçük pilot çalışması
- Barrea L ve ark. PCOS'ta ketojenik diyet. Curr Nutr Rep 2023 — PCOS'ta ketojenik diyet derlemesi
- Barrea L ve ark. PCOS'ta Akdeniz diyetine uyum ve vücut yapısı. Nutrients 2019 — PCOS'ta Akdeniz diyetine uyum
- Teede HJ ve ark. 2023 Uluslararası Kanıta Dayalı PCOS Kılavuzu önerileri. J Clin Endocrinol Metab 2023 — Kısıtlayıcı diyetlerden kaçınma ve dengeli beslenme önerisi
