PCOS'ta Doğum Kontrol Hapı Kullanırken Beslenme
PCOS'ta doğum kontrol hapı adetleri düzenlemek, tüylenme ve akneyi azaltmak için hekim tarafından önerilebilir. Hap kullanırken beslenmenin temeli değişmez: her öğünde protein ve sebze, lifli tahıl, ölçülü meyve ve şekerli ürünlerin azaltılması. Hapın kiloya etkisi kişiden kişiye değişir; ilacı başlatma, bırakma ya da değiştirme kararı hekime aittir.
PCOS'ta doğum kontrol hapı, adet düzenini sağlamak, rahim iç zarını korumak, tüylenme ve akneyi azaltmak için hekimlerin sık önerdiği bir tedavidir. Kombine hap östrojen ve progestin içerir ve yumurtalıklardaki androjen yapımını baskılar. Hap kullanırken beslenmenin temel ilkeleri değişmez, ama bazı noktalar daha çok dikkat ister.
Bu yazı hapı kullanmaya karar vermiş ya da kullanmakta olan okurlar için hazırlandı. Hapı başlatma, bırakma ya da türünü değiştirme kararı kişinin sağlık durumuna göre hekim tarafından verilir. Burada yalnızca beslenme tarafını ele alıyoruz.
PCOS'ta doğum kontrol hapı ne işe yarar?
2023 uluslararası kılavuzu, gebelik planı olmayan PCOS'lu kadınlarda adet düzensizliği ve androjen fazlalığı belirtileri için kombine doğum kontrol hapını ilk seçenekler arasında sayıyor. Hap, karaciğerde SHBG yapımını artırarak serbest androjenleri azaltır. Bu da tüylenme ve aknede zamanla azalma sağlayabilir.
Tüylenme için hap tek başına yeterli olmazsa hekim anti-androjen bir ilaç ekleyebilir. Bu ilaçları inceleyen bir meta-analizde tüylenmede azalma gösterildi, ancak bu ilaçların gebelikte kullanılmaması gibi önemli kuralları vardır. Seçim tamamen hekim kararıdır. Ayrıntılar PCOS ve tüylenme sayfasında.
Hap kilo aldırır mı?
Birçok kadın haptan sonra kilo aldığını söyler. Çalışmalarda düşük dozlu güncel hapların çoğu kişide belirgin bir kilo artışı yapmadığı görülmüştür. Ancak bazı kadınlarda ilk aylarda ödem, göğüslerde dolgunluk ve iştahta artış hissedilebilir.
Hapa başladıktan sonra kilo artışı fark ederseniz bunu hekiminize söylemek önemlidir. Kilo değişimine iştah, uyku, stres ve hareket gibi başka etkenler de katkıda bulunur. Kilo verememe konusunu PCOS'ta kilo verememe sayfasında ele aldık.
Hap kullanırken beslenmede neler öne çıkar?
- Tuzu azaltmak: ödem hissi varsa turşu, salamura, hazır çorba ve işlenmiş et ürünlerini azaltmak işe yarayabilir.
- Lif ve protein: her öğünde sebze ve protein, iştahtaki artışı dengelemeye yardım eder.
- Kan yağlarına dikkat: bazı haplar trigliseritleri artırabilir. Şekerli içecek, tatlı ve rafine unu azaltmak, balık ve zeytinyağını artırmak bu açıdan yararlıdır.
- Yeterli sıvı: gün boyu su, ayran, maden suyu.
- B vitaminleri ve magnezyum kaynakları: yeşil yapraklı sebzeler, baklagiller, tam tahıllar, kuruyemişler.
Bu öneriler PCOS'ta genel beslenme ilkeleriyle aynıdır. Tabağın nasıl kurulacağını PCOS'ta ne yenir? yazısında ayrıntılı anlattık.
Hap insülin direncini etkiler mi?
Bazı çalışmalarda kombine hapların insülin duyarlılığını hafifçe azaltabildiği bildirilmiştir. Bu etki çoğu kişide küçüktür ve klinik önemi tartışmalıdır. İnsülin direnci belirgin olan kadınlarda hekim, hapla birlikte yaşam tarzı değişikliklerini ve gerekirse başka ilaçları da değerlendirebilir.
Bu durumda beslenmede düşük glisemik yaklaşım ve düzenli hareket daha da önem kazanır. Metformin gibi ilaçlarla birlikte beslenmeyi metformin kullanırken PCOS'ta beslenme yazısında ele aldık.
Akne ve tüylenmede beslenmenin payı
Hap akne ve tüylenmede etkisini birkaç ay içinde gösterir. Bu sürede beslenme de küçük bir katkı yapabilir. Akneli gençlerle yapılan bir çalışmada glisemik yükü düşük beslenen grupta akne lezyonları daha fazla azaldı. Beslenme ve akne ilişkisini tarayan bir derlemede de yüksek glisemik yüklü beslenmenin akneyle ilişkili olabileceği bildirildi.
Bu bulgular hapın yerini tutmaz, ama tedaviyi destekleyen bir düzen için yol gösterir. Pratikte bu, beyaz ekmek, şekerli içecek ve paketli atıştırmalıkları azaltmak, yerine bulgur, baklagil, sebze ve yoğurt koymak demektir. Tüylenmede ise beslenmenin etkisi daha sınırlıdır ve asıl yol hekimin önerdiği tedavi ile kıl giderme yöntemleridir.
Hap bırakılınca ne olur?
Hap PCOS'u tedavi etmez, belirtileri kontrol altında tutar. Bırakıldığında adet düzensizliği, tüylenme ya da akne birkaç ay içinde geri dönebilir. Hapı bırakmayı düşünüyorsanız, nedeni ve zamanlaması konusunda önce hekiminizle konuşmanız gerekir.
Gebelik planlamak için hap bırakılacaksa, bu dönem beslenme ve yaşam tarzını gözden geçirmek için uygun bir zamandır. Adet düzeniyle ilgili bilgiler PCOS ve adet düzensizliği sayfasında.
Hap kullanmak istemeyenler için
Bazı kadınlar yan etki kaygısı ya da kişisel tercih nedeniyle hap kullanmak istemez. Bu durumda başka tedavi seçenekleri vardır ve hekimle konuşulabilir. Beslenme ve hareket, ilaç kullanılsa da kullanılmasa da yönetimin parçasıdır.
Hap kullanırken sigara içmek damar tıkanıklığı riskini artırır. Sigara içiyorsanız bunu hekiminize söylemeniz önemlidir.
Kaynaklar
- Teede HJ ve ark. 2023 Uluslararası Kanıta Dayalı PCOS Kılavuzu önerileri. J Clin Endocrinol Metab 2023 — doğum kontrol hapının yeri, hekim kararı
- Alesi S ve ark. PCOS'ta anti-androjenler, meta-analiz. EClinicalMedicine 2023 — anti-androjen tedavisi
- Legro RS ve ark. Endocrine Society PCOS kılavuzu. J Clin Endocrinol Metab 2013 — hormonal tedavi ve metabolik etkiler
- Smith RN ve ark. Düşük glisemik yüklü diyet ve akne, RKÇ. Am J Clin Nutr 2007 — glisemik yük ve akne
- Meixiong J ve ark. Diyet ve akne, sistematik derleme. JAAD Int 2022 — beslenme ve akne ilişkisi
