PCOS'ta Gebelikte Beslenme: Hamilelikte Nelere Dikkat Edilir?
PCOS'lu kadınlarda gebelikte gebelik diyabeti ve tansiyon yüksekliği riski artar. Gebelikte kilo vermeye çalışılmaz; amaç dengeli beslenme, hekimin önerdiği kilo artışı ve kan şekerinin izlenmesidir. Her öğünde protein, lifli tahıl ve sebze, şekerli içecek ve tatlıların azaltılması, düzenli öğünler ve hekim onayıyla hafif hareket bu dönemin temelidir.
PCOS'ta gebelikte beslenme konusunda ilk bilinmesi gereken, bu dönemde kilo vermeye çalışılmadığıdır. Amaç anne ve bebek için yeterli besin almak, kan şekerini dengede tutmak ve hekimin önerdiği aralıkta kilo almaktır. PCOS'lu kadınlarda gebelik diyabeti ve tansiyon yüksekliği riski arttığı için düzenli öğünler ve lifli besinler bu dönemde daha da önem kazanır.
Bu yazı gebelik sırasındaki beslenmeyi anlatıyor. Gebelik planlarken neler yapılabileceğini gebelik planlarken PCOS'ta beslenme sayfasında ayrıca ele aldık.
PCOS'ta gebelikte hangi riskler artar?
2024'te yayımlanan geniş bir meta-analiz, PCOS'lu kadınların gebelik sonuçlarını inceledi. Gebelik diyabeti, gebelikte tansiyon yüksekliği, preeklampsi ve erken doğum riskinin PCOS'lu kadınlarda daha yüksek olduğu görüldü. Bu risklerin bir kısmı kilodan bağımsızdı.
Bu bulgular korkutmak için değil, izlemin neden önemli olduğunu açıklamak için verilir. PCOS'lu kadınların çoğu sağlıklı gebelik geçirir. Riskleri bilmek, hekim ve diyetisyenle erken önlem almayı sağlar.
PCOS'ta gebelikte beslenme nasıl kurulur?
- Düzenli öğünler: günde üç ana öğün ve gerekirse iki üç ara öğün. Uzun açlık ve ardından büyük öğünlerden kaçınılır.
- Her öğünde protein: yumurta, yoğurt, peynir, iyi pişmiş et, tavuk, balık, baklagil.
- Lifli tahıl: bulgur, yulaf, tam buğday ekmeği, porsiyonla.
- Bol sebze ve ölçülü meyve: meyve bütün hâliyle ve gün içine yayılarak.
- Sağlıklı yağ: zeytinyağı, ceviz, fındık.
- Şekerin azaltılması: meyve suyu, gazlı içecek, şerbetli tatlı ve paketli ürünlerin seyrekleşmesi.
Örnek bir gebelik günü
| Öğün | Örnek |
|---|---|
| Kahvaltı | Haşlanmış yumurta, beyaz peynir, zeytin, domates, salatalık, 1-2 dilim tam buğday ekmeği |
| Ara öğün | 1 kase yoğurt, yarım elma, 2-3 ceviz |
| Öğle | 1 kase mercimek çorbası, iyi pişmiş tavuk, bol salata |
| Ara öğün | 1 bardak ayran ve 1 avuç leblebi |
| Akşam | Zeytinyağlı sebze yemeği, 4-5 yemek kaşığı bulgur pilavı, cacık |
| Gece (gerekirse) | 1 bardak süt ya da kefir |
Bu bir örnektir. Gebelik haftası, kilo, kan şekeri sonuçları ve bulantı gibi yakınmalar porsiyonları değiştirir. Planı hekiminiz ve diyetisyeninizle birlikte düzenlemek gerekir.
İlk aylarda bulantı ve kusma, beslenme planını uygulamayı zorlaştırabilir. Bu dönemde az ve sık yemek, sabah yataktan kalkmadan önce birkaç kuru leblebi ya da bir dilim kuru ekmek yemek ve yağlı, kokulu yemeklerden uzak durmak işe yarayabilir. Kusma sıksa ve sıvı tutulamıyorsa vakit kaybetmeden hekime başvurulmalıdır.
Gebeliğin ilerleyen aylarında mide yanması ve kabızlık sık görülür. Akşam yemeğini erken ve hafif tutmak, bol su içmek, sebze ve baklagili artırmak bu yakınmaları hafifletebilir.
Gebelik diyabeti taraması neden önemli?
PCOS'lu kadınlarda gebelik diyabeti daha sık görüldüğü için 2023 uluslararası kılavuzu taramanın önemini vurguluyor. Hekiminiz şeker yükleme testini standart zamanda ya da gerekirse daha erken isteyebilir. Tanı konursa beslenme planı kan şekeri ölçümlerine göre yeniden düzenlenir.
Gebelik diyabeti tanısı almak sizin bir hata yaptığınız anlamına gelmez. Bu durum insülin direnciyle ilgilidir ve beslenme, hareket, gerektiğinde de hekimin önerdiği tedaviyle yönetilir.
Takviyeler: folik asit, D vitamini ve diğerleri
Gebelikte folik asit, demir ve diğer vitamin takviyelerinin türü ve miktarı hekim tarafından belirlenir. D vitamini düzeyi düşük olan kadınlarda hekim takviye önerebilir. PCOS'ta D vitamini ve gebelik ilişkisini inceleyen bir meta-analizde bazı olumlu sonuçlar bildirildi, ancak çalışmalar farklılık gösteriyor.
Gebelikte bitkisel çaylar, bitki ekstreleri ve kendi kendine başlanan takviyeler risk taşıyabilir. Kullanmadan önce hekime danışmak gerekir. D vitamini konusunu PCOS ve D vitamini yazısında ele aldık.
Gebelikte hareket
Hekiminiz aksini söylemediyse gebelikte hafif ve orta tempolu hareket önerilir. Yürüyüş, yüzme ve gebelik pilatesi sık tercih edilen seçeneklerdir. Yemek sonrası 15-20 dakikalık yürüyüş, kan şekerinin yükselişini yumuşatabilir.
Gebelik öncesi düzenli spor yapanlar hekim onayıyla devam edebilir. Gebelik dışındaki hareket önerilerini PCOS'ta egzersiz yazısında anlattık.
Gıda güvenliği
Gebelikte bazı besinler enfeksiyon riski nedeniyle dikkat ister. Çiğ ya da az pişmiş et, çiğ yumurtalı yiyecekler, pastörize edilmemiş süt ve peynirler, çiğ balık önerilmez. Sebze ve meyveleri iyice yıkamak da önemlidir.
Gebelik sonrası emzirme döneminde de dengeli beslenme sürer. Gebe kalma sürecinde PCOS'un etkilerini PCOS ve gebe kalma sayfasında bulabilirsiniz.
Kaynaklar
- Bahri Khomami M ve ark. PCOS'ta gebelik sonuçları meta-analizi. Nat Commun 2024 — gebelik diyabeti ve diğer gebelik riskleri
- Teede HJ ve ark. 2023 Uluslararası Kanıta Dayalı PCOS Kılavuzu önerileri. J Clin Endocrinol Metab 2023 — gebelikte izlem ve tarama
- Yang M ve ark. D vitamini, ovülasyon ve gebelik, PCOS meta-analizi. Front Endocrinol 2023 — D vitamini ve gebelik
