PCOS'ta ketojenik diyet: bilinenler ve riskler

PCOS'ta ketojenik diyet nedir?

PCOS'ta ketojenik diyet, karbonhidratı çok düşük tutarak insülin düzeyini azaltmayı amaçlayan bir yaklaşımdır. Karbonhidrat genellikle günde birkaç on gramla sınırlanır. Enerjinin büyük kısmı yağdan, bir kısmı proteinden gelir.

PCOS'lu kadınların çoğunda insülin direnci olduğu için bu fikir mantıklı görünebilir. Ancak bir beslenme şeklinin mantıklı görünmesi ile uzun süre güvenle uygulanabilmesi ayrı konulardır.

Araştırmalar ne gösteriyor?

PCOS'ta ketojenik diyetin ilk çalışması 2005'te yayımlanan bir pilot çalışmadır. On bir kadın başladı, beşi 24 haftayı tamamladı. Tamamlayanlarda kilo, insülin ve serbest testosteron azaldı. Bu kadar küçük ve kontrol grubu olmayan bir çalışmadan genel sonuç çıkarılamaz.

2023 tarihli bir derleme, sonraki çalışmaların da çoğunlukla küçük ve kısa süreli olduğunu belirtir. Kilo ve hormon değerlerinde iyileşme bildirilse de etkinin ne kadarının kilo kaybından geldiği ayrıştırılamaz. Uzun süreli güvenlik, gebelik sonuçlarına etkisi ve diyet bırakıldıktan sonra ne olduğu bilinmiyor.

Neden bu kadar çok konuşuluyor?

Ketojenik diyetin ilk haftalarında tartıda hızlı bir düşüş görülür. Bu düşüşün önemli kısmı, karbonhidratla birlikte depolanan suyun kaybıdır. Sosyal medyada paylaşılan hızlı değişimler bu yüzden diyetin uzun vadeli etkisini yansıtmaz.

PCOS'ta karbonhidratın tümüyle zararlı olduğu düşüncesi de yaygın bir yanlış inançtır. Bu ve benzeri inanışlar PCOS mitleri yazısında ele alınır.

Riskleri ve yan etkileri nelerdir?

İlk haftalarda baş ağrısı, halsizlik, kabızlık ve baş dönmesi sık görülür. Bu tabloya halk arasında keto gribi denir.

• Kan yağları, özellikle LDL kolesterol bazı kişilerde yükselebilir.
• Posa alımı düşer; baklagil, tam tahıl ve meyvenin çıkması kabızlığa yol açabilir.
• Böbrek taşı ve safra kesesi sorunları açısından risk artabilir.
• Katı kurallar yeme bozukluğu öyküsü olanlarda tetikleyici olabilir.
• Diyet bırakıldığında kilo geri gelebilir ve bu döngü motivasyonu düşürür.

Kimler için uygun değildir?

Aşağıdaki durumlarda ketojenik diyet önerilmez ya da yalnız hekim kararıyla düşünülür:

• Gebelik, gebelik planlama dönemi ve emzirme
• Yeme bozukluğu öyküsü ya da yemekle sorunlu bir ilişki
• Ergenler: büyüme sürdüğü için kısıtlayıcı diyetlerden kaçınılır
• Şeker düşüren bazı ilaçları, idrar söktürücü ya da tansiyon ilacı kullananlar
• Böbrek, karaciğer, pankreas ya da safra kesesi hastalığı olanlar

Gebelik planlayan kadınlarda bu diyetin yumurta kalitesine ve gebeliğin erken dönemine etkisi bilinmiyor. Bu dönemde dengeli ve çeşitli bir sofra, folat ve iyot gibi besin öğelerinin yeterli alınmasını kolaylaştırır.

Ergenlik dönemine özgü noktalar ergenlikte PCOS sayfasında anlatılır.

Daha esnek seçenekler nelerdir?

Karbonhidratı tamamen kesmeden insülin yanıtını azaltmanın yolları vardır. Karbonhidratın türünü seçmek, protein ve sebzeyi her öğüne koymak bunların başındadır. Bu yaklaşım PCOS'ta düşük glisemik beslenme sayfasında anlatılır.

Karbonhidratı azaltmak ile karbonhidratı seçmek arasındaki farkı merak ediyorsanız düşük karbonhidrat mı, düşük glisemik beslenme mi karşılaştırmasına bakabilirsiniz. Kilo verirken neden plato yaşandığı ise PCOS'ta plato yazısında ele alınır.

Ketojenik diyeti yine de denemek isteyen biri için güvenli yol, önce tahlillerin ve ilaçların hekimle gözden geçirilmesidir. Süre baştan sınırlanır ve diyetten çıkışın nasıl olacağı önceden planlanır.