PCOS Mitleri: Sirke, Tarçın, Gluten ve Diğer Yaygın İnanışlar

PCOS mitleri, sosyal medyada ve kulaktan kulağa yayılan, çoğu zaman iyi niyetle paylaşılan ama bilimsel dayanağı zayıf inanışlardır. Aç karnına elma sirkesi, her gün tarçın, gluteni ve süt ürünlerini tamamen kesmek bunların başında gelir. Bu uygulamaların PCOS belirtilerini azalttığını gösteren sağlam çalışma bulunmuyor.

Mitlere inanmak bir hata ya da saflık değildir. PCOS'lu kadınlar çoğu zaman uzun süre cevap arar ve çelişkili bilgiyle karşılaşır. Bu yazıda en yaygın inanışları tek tek ele alıyor, bilinenleri ve bilinmeyenleri açıkça yazıyoruz.

PCOS mitleri: elma sirkesi ve tarçın

Elma sirkesi: Aç karnına bir bardak suya sirke katıp içmek sık önerilir. PCOS'ta sirkenin adet düzenini ya da hormonları değiştirdiğini gösteren güvenilir bir çalışma yok. Seyreltilmemiş ya da sık içilen sirke diş minesine ve mideye zarar verebilir. Salatada kullanılan bir iki kaşık sirke ise sofranın doğal bir parçasıdır.

Tarçın: Tarçının kan şekerine etkisi bazı küçük çalışmalarda incelendi. PCOS'ta takviyeleri değerlendiren geniş bir şemsiye derlemede tarçın ve benzeri takviyeler için kanıt zayıf bulundu. Yoğurda ya da sütlü tatlıya serpilen tarçın tat katar, ama bir tedavi olarak görülmemelidir. Yüksek miktarlı tarçın kapsülleri bazı kişilerde karaciğeri etkileyebilir.

Glutensiz ve sütsüz beslenmek şart mı?

Çölyak hastalığı ya da doktorun koyduğu bir gluten duyarlılığı tanısı yoksa gluteni kesmek için bir neden gösterilemiyor. Çölyak ile PCOS arasındaki ilişkiye bakan çalışmalar az ve küçük; gluteni herkese kestirecek bir kanıt yok. Glutensiz hazır ürünler çoğu zaman lifi daha az, şekeri daha fazla ürünlerdir. Ayrıntılar PCOS'ta glutensiz beslenmek gerekir mi? sayfasında.

Süt ürünlerini herkes için kesmeyi destekleyen sağlam bir kanıt da yok. Yoğurt, ayran, kefir ve peynir protein ve kalsiyum kaynağıdır. Akne ya da mide-bağırsak yakınması olan bazı kişiler süt tüketimini sadeleştirmeyi deneyebilir, ama bu kişisel bir karardır. Karşılaştırma için PCOS'ta süt ürünlerini kesmek mi, seçerek tüketmek mi? sayfasına bakabilirsiniz.

Ketojenik diyet tek çözüm mü?

Ketojenik diyet karbonhidratı çok düşük tutan bir beslenme biçimidir. PCOS'ta sık anılan ilk pilot çalışmada çalışmayı yalnızca beş kadın tamamlamıştı. Sonraki çalışmalar ve derlemeler kısa sürede kilo kaybı ve bazı metabolik iyileşmeler bildirdi, ancak uzun süreli sonuçlar ve güvenliği yeterince bilinmiyor.

2023 uluslararası PCOS kılavuzu tek bir diyeti diğerinin önüne koymuyor ve kısıtlayıcı diyetlerden kaçınılmasını öneriyor. İki yaklaşımı karşılaştırmak isterseniz PCOS'ta ketojenik diyet mi, Akdeniz tipi beslenme mi? sayfasına bakabilirsiniz.

Diğer yaygın inanışlar

Tohum döngüsü konusunu PCOS'ta tohum döngüsü yazısında ayrıca ele aldık.

Bitki çayları ve kürler PCOS'u düzeltir mi?

Adaçayı, nane, rezene ya da çeşitli bitki karışımlarıyla hazırlanan kürler PCOS için sıkça önerilir. Bu kürlerin adet düzenini, tüylenmeyi ya da kiloyu belirgin şekilde değiştirdiğini gösteren sağlam bir çalışma yok. Bitki çayları keyif için içilebilir, ama yoğun ve uzun süreli kürler karaciğeri yorabilir ve ilaçlarla etkileşebilir.

Birkaç gün yalnızca sıvıyla ya da tek bir yiyecekle beslenmeyi öneren arınma programları da bu gruptadır. Vücut kendini karaciğer ve böbrekler aracılığıyla zaten temizler. Bu programlar kısa süreli su kaybıyla tartıda bir düşüş gösterse de PCOS belirtilerine etkileri gösterilmedi.

Bir bilginin güvenilir olup olmadığı nasıl anlaşılır?

• Bilgi bir ürün satışıyla birlikte mi sunuluyor?
• Kısa sürede büyük değişiklik vaat ediyor mu?
• Tek bir kişinin deneyimine mi dayanıyor?
• Kaynak gösteriliyor mu, gösterilen kaynak gerçekten bu konuyu mu inceliyor?
• Hekim ya da diyetisyenle konuşmayı gereksiz gösteriyor mu?

Bu soruların birine bile "evet" cevabı veriliyorsa bilgiye temkinli yaklaşmak yararlıdır.

Mitler neden zarar verebilir?

Bir mite inanmak çoğu zaman doğrudan zarar vermez. Ancak gereksiz kısıtlamalar beslenmeyi daraltır, eksik besin riskini artırır ve yemekle ilişkiyi zorlaştırır. PCOS'lu kadınlarda yeme bozukluğu riski zaten daha yüksektir.

Daha önemli bir risk, etkisi gösterilmemiş bir uygulamaya güvenip gerekli değerlendirmeyi ertelemektir. PCOS'un uzun vadede nasıl seyrettiğini PCOS geçer mi? yazısında anlattık.

Kaynaklar

1. Teede HJ ve ark. 2023 Uluslararası Kanıta Dayalı PCOS Kılavuzu önerileri. J Clin Endocrinol Metab 2023 — tek diyetin olmaması, kısıtlayıcı diyetlerden kaçınma
2. Moslehi N ve ark. PCOS'ta beslenmenin metabolik ve endokrin etkileri, şemsiye derleme. Nutr Rev 2023 — takviyelerin ve diyetlerin kanıt durumu
3. Kuscu NK ve ark. Çölyak hastalığı ve PCOS. Int J Gynaecol Obstet 2002 — gluten ve çölyak ilişkisi
4. Mavropoulos JC ve ark. PCOS'ta düşük karbonhidratlı ketojenik diyet, pilot. Nutr Metab 2005 — ketojenik diyet pilot çalışması