PCOS ve menopoz
PCOS menopozla birlikte sona ermez, ama belirtiler değişir. Yaş ilerledikçe adetler daha düzenli hâle gelebilir ve androjen düzeyleri bir miktar azalabilir. Bu dönemde öne çıkan konu kalp-damar sağlığı, tip 2 diyabet riski, kemik ve kas sağlığıdır; beslenme bu risklere göre düzenlenir.
Son güncelleme:
PCOS'ta bu neden olur?
PCOS'lu kadınlarda yumurtalık rezervi yaşıtlarına göre daha yüksek olabilir. Bu yüzden yaş ilerledikçe adetlerin daha düzenli gelmesi sık görülür. Menopoz yaşının PCOS'ta biraz daha geç olabileceğini düşündüren çalışmalar vardır.
Menopoz sonrasında androjen düzeyleri genel olarak azalır, ancak PCOS'lu kadınlarda yaşıtlarına göre daha yüksek kalabilir. Tüylenme bu dönemde tamamen geçmeyebilir.
Menopoz sonrası PCOS'u ele alan bir derleme, bu dönemde metabolik risklerin önem kazandığını vurgular. İnsülin direnci, bel çevresinde yağlanma, tip 2 diyabet ve kan yağlarındaki bozulma izlenmesi gereken konulardır. Menopozun kendisi de bu riskleri artırdığı için iki etken üst üste biner.
Menopozla birlikte kemik yoğunluğu azalmaya ve kas kütlesi düşmeye başlar. Beslenme ve hareket bu değişimi yavaşlatmada önemli yer tutar.
Menopoz geçiş döneminde adetlerin yeniden düzensizleşmesi hem PCOS'a hem de menopoza bağlı olabilir. Bu dönemde anormal kanama, çok sık ya da çok uzun süren adetler hekime gösterilir.
Beslenme ne kadar etkiler?
Menopoz dönemindeki PCOS'lu kadınlarda doğrudan yapılmış beslenme çalışması azdır. Öneriler genel menopoz bilgisi ve PCOS'taki metabolik risklere dayanır.
| Yöntem | Ne biliniyor |
|---|---|
| Akdeniz tipi beslenme | Kalp-damar risk etkenleri ve iltihap göstergeleri açısından uygun bir çerçeve. |
| Bel çevresinin izlenmesi | Karın bölgesinde yağlanma insülin direnci ve kalp-damar riskiyle ilişkili. |
| Kas güçlendirme | Kas ve kemik kaybını yavaşlatır, insülin duyarlılığını destekler. |
| Kalsiyum ve D vitamini | Kemik sağlığı için önemli; takviye ve düzey ölçümü hekim kararı. |
| Düzenli tahlil | Şeker, kan yağları ve tansiyon için düzenli izlem önerilir. |
| Hormon tedavisi | Menopoz yakınmalarına yönelik tedavi kararı kadın doğum hekimine aittir. |
Bu dönemde tip 2 diyabet açısından izlem önem kazanır. PCOS'lu kadınlarda bu risk yaşla birlikte artar ve menopoz da buna eklenir. Düzenli tahlil, değişimin erken fark edilmesini sağlar.
Günlük hayatta neler yapılabilir?
- Her öğünde protein bulundurun; kas kütlesini korumak için yumurta, yoğurt, balık, tavuk ve baklagil sırayla kullanılabilir.
- Günde iki üç porsiyon süt ürünü tüketin: yoğurt, ayran, peynir ya da süt.
- Haftada iki gün yağlı balık pişirin; hamsi ve sardalya hem omega-3 hem kalsiyum sağlar.
- Zeytinyağlı sebze yemekleri, kuru baklagil ve bulguru sofranın temeli yapın.
- Tuzu azaltın; turşu, salamura ve hazır çorbaları seyrekleştirin.
- Şekerli içecekleri ve hamur tatlılarını özel günlere bırakın.
- Haftada iki gün kas güçlendirme ve her gün tempolu yürüyüş yapın.
Sıcak basması ve uyku
Bazı kadınlar akşam alınan kafein, alkol ve baharatlı yemeklerin sıcak basmasını ve uykuyu kötüleştirdiğini fark eder. Kişisel tetikleyicileri not etmek ve akşam yemeğini erken yemek bu yakınmaları hafifletebilir.
Kas kütlesini korumak için protein, öğünlere dengeli dağıtıldığında daha yararlı olabilir. Kahvaltıda yumurta ya da peynir, öğlede baklagil, akşamda balık ya da tavuk bu dağılımı sağlar. Ayrıntı için PCOS'ta protein yazısına bakabilirsiniz.
Akdeniz düzeninin ayrıntısı PCOS'ta Akdeniz tipi beslenme sayfasında, iltihapla ilişkili seçimler PCOS'ta iltihap karşıtı beslenme sayfasında anlatılır. Uyku sorunları için PCOS'ta uyku yazısına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- Helvaci N, Yildiz BO. PCOS ve yaşlanma: menopoz sonrası. Maturitas 2020 — PCOS ve yaşlanma: menopoz sonrası metabolik riskler
- Teede HJ ve ark. 2023 Uluslararası Kanıta Dayalı PCOS Kılavuzu önerileri. J Clin Endocrinol Metab 2023 — Uzun vadeli izlem ve yaşam tarzı önerileri
- Barrea L ve ark. PCOS'ta Akdeniz diyetine uyum ve vücut yapısı. Nutrients 2019 — Akdeniz diyetine uyum ve vücut yapısı
